Advert

Büyük Türk şairi Ali Şîr Nevaî 577 yaşında

Çağatay Türkçesinde verdiği değerli eserlerle Türk dilinin gelişimine önemli katkılar sağlayan büyük Türk şairi Ali Şîr Nevaî'nin doğumunun 577'inci yıl dönümü, bu yıl boyunca sürecek çeşitli etkinliklerle kutlanacak.

Büyük Türk şairi Ali Şîr Nevaî 577 yaşında

Timur İmparatorluğu döneminde Çağatay Türkçesinde verdiği değerli eserlerle Türk dilinin gelişimine önemli katkılar sağlayan büyük Türk şairi Ali Şîr Nevaî'nin doğumunun 577'inci yıl dönümü, bu yıl boyunca sürecek çeşitli etkinliklerle kutlanacak. Eserlerinin ilk defa 1948 yılında Muhtar Auezov'un önsözüyle Kazak diline kazandırılması bakımından Nevaî, tüm Türk Dünyası'nda olduğu gibi Kazakistan için de büyük önem arz ediyor. O tarihten bu yana Kazakistan'da, şairin hayatı ve eserleriyle ilgili pek çok çalışma gerçekleştirildi. Kazakistan Milli Kütüphanesi'nden Ümithan Munalbayeva konuyla ilgili olarak, "Ali Şîr Nevaî tüm Orta Asya'nın ortak değeridir. Çeşitli sergilerde de görebileceğiniz üzere kurumumuz değerli şairin pek çok eserini barındırıyor. Yine daha önce şair Nesipbek Ait, Nevaî'nin pek çok eserini tercüme etmişti. Bu anlamda Nevaî, Kazak halkı tarafından yakından tanınıyor ve seviliyor." ifadelerini kullandı. Geçtiğimiz dönemde Özbekistan'da bulunan Taşkent Devlet Üniversitesi, Nevaî'ye ithafen düzenlenen önemli bir konferansa ev sahipliği yapmıştı. Konferansa katılan pek çok akademisyen ve edebiyatçı, Nevaî'nin zengin Türk folklörüne olan muazzam hakimiyeti nedeniyle döneminin diğer şairlerinden ayrıldığı yönünde tespitlerde bulundu. Büyük Türk düşünürü ve şairi Ali Şîr Nevaî'nin yaşamı ve çalışmalarını ele almak üzere Özbekistan'daki bazı üniversiteler, "Nevaî Çalışmaları" programı açtı. Öte yandan Nevaî'nin efsanevi yapıtı "Ferhat ile Şirin"in Kazak diline çevrilmesi için yapılan tercüme çalışması devam ediyor.  Türk dilinin en büyük isimlerinden biri Ali Şir Nevai, 9 Şubat 1441 tarihinde Afganistan, Herat'ta doğdu. Babası Timur'un meliklerinden Sultan Ebû Said'in veziri Kiçkine Bahşi idi. Ali Şîr Nevâî'nin ilk eğitimini babası verdi. Daha sonraki eğitimine Horasan ve Semerkant'ta devam etti.  Sultan Hüseyin Baykara ile bu tarihlerde tanışıklıklarının başladığı söylenir. Hüseyin Baykara'nın Herat'ta tahta geçmesi ile birlikte Ali Şir Nevai, önce mühürdarlığa, sonra da vezirliğe tayin edildi. Çağdaşlarının Farsça'nın karşısında edebi dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştiren Nevai, eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir. Bu görüşlerini de Muhakemet'ül Lugateyn'de dile getirir. 1488 yılında Esterabad valisiyken “Târîh-i Mülûk-i 'Acem" (İran Memleketleri Tarihi) kitabını yazan Ali Şir Nevai, 1490 yılında Esterabad valiliğinden istifa etti. Daha sonra tamamen çalışmalarına yoğunlaşan Nevai, 3 Ocak 1501 tarihinde Herat'da 60 yaşında vefat etti ve Herat'ta kendi yaptırdığı türbeye gömüldü. 15'inci yüzyılda Çağatay Türkçesinin klasik bir yazı dili olarak kimlik kazanmasında Ali Şir Nevaî'nin önemi bilinmektedir. Nevâî öncesinde ve Nevâî’nin çağında, Timur Devleti'nde Türkçe yazan sanatçılar azdır. Nevâî, Türkçeyi edebi dil olarak kullanmayan, Farsça yazan çağdaşlarına çatar. Çağdaşlarının Farsçanın karşısında edebî dil olarak Türkçeyi yetersiz görmelerini eleştirir; eğer emek verilirse Türkçenin de Farsça kadar, hatta daha fazla anlatım inceliklerine sahip olduğunun görüleceğini belirtir. Bu görüşlerini Muhakemetü'l-Lugateyn eserinde oldukça geniş kapsamlı bir şekilde ele alır.


Gazete2023

Advert
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Çubarov: Sözde Mahkemenin Kararı Toplumumuzun Zaferi
Çubarov: Sözde Mahkemenin Kararı Toplumumuzun Zaferi
Türk Ocakları Genel Başkanı Prof. Dr. Mehmet Öz'ün Bayramı Mesajı
Türk Ocakları Genel Başkanı Prof. Dr. Mehmet Öz'ün Bayramı Mesajı