Advert

Türk Alimlerinin Günlükleri - 13: Kutadgu Bilig'den 'Adaletle Hükmetmek' Üzerine

Tavgaç Buğra Han, bilgeyi kendi has hacibliğine yükseltmiş böylece âlimin ismi Yusuf Ulu Has Hacib olarak kalmıştı. Kutadgu Bilig ise ününü Türkistan’dan Çin’e kadar duyurmuştu. Kutadgu Bilig, kut veren bilgi manasına gelirdi. Yusuf Has Hacib, kitabında hükümdar olarak geçen Kün-Toğdı karakterini kutla birleştirmiş ve ilahi nizamı onunla anlatmıştı. İlahi nizamın ancak “töre” ile sağlandığını bilen Yusuf Has Hacib, törenin sahibi olan hükümdarın ancak adaletle hükmettiğinde gerçek bir hükümdar olacağını söylemek istemişti:

Türk Alimlerinin Günlükleri - 13: Kutadgu Bilig'den 'Adaletle Hükmetmek' Üzerine

“Hakan Kün-Toğdı Ay-Toldı’ya Adalet Sıfatının Nasıl Olması Gerektiğini Söyler

Bak ben buyum, doğruluk ve yasa
Yasanın özelliği budur, dikkat et buna

Üstünde oturduğum bu kürsü
Ey gönlümü doyuran, ayağı üçlü

Üç ayaklı şeyler devrilmeden durur
Üçü düz durdukça dengede olur

Eğer üç ayaktan eğrilirse biri
Kayar ikisi de, uçar üzerindeki

Benim tavrım eğrilmez, doğrudur
Doğru eğrilirse eğer bu kıyamet günüdür

Doğruluk üzerine ben keserim ben işi
Ayırmam ben bey ya da kul diye kişiyi

Bu bıçak böyle elimde durur
Ey becerikli, biçip keserek işler

Bıçak gibi keserim ben işi
Uzatmam davacının işini

Şekerse güçlükle karşılaşan
Kapıma gelince adalet bulanlar için

O kişi şeker gibi tatlı gider
Sevinir ve yüzü güler

Acı otu da zorba kişiler içer
Güçlük çıkarıp dürüstlükten kaçanlar

Benim sert olup kaş çatışım
Zorbalar için bu sevimsizliğim

Ay-Toldı’nın Hakana Sorusu

Yine Ay-Toldı, kutlu hakan dedi
Hakanın adı neden Kün-Toğdı oldu

Hakanın Ay-Toldı’ya Cevabı

Hakan dedi: Bilge benim tavrımı
Görüp güneşe benzeterek verdi bu adımı

Güneşe bak, küçülmez hep doludur
Parlaklığı eksilmez, hep aynıdır

Benim de yaradılışım ona benzer
Doğrulukla doludur, hiç eksilmez

İkincisi doğar güneş, ışır bu dünya
Kendinden eksilmez ışığı, ulaşır halka

Benim düzenim de böyle, yok olmam
Bütün halka birdir sözüm, tavrım

Üçüncüsü güneş doğunca yer ısınır
binlerce renkli çiçek açılır

Hangi ile benim törem değse
Düzenlenir o il tümden taş olsa

Doğar güneş, temiz pis demez
Herkese ışık verir, ışığı eksilmez

Benim de eylemim aynı böyledir
Herkes benden payını alır

Güneşin burcu Aslan’dır, bu burç kımıldamaz
Kımıldamadığı için evi de bozulmaz

Benim tavrımı gör, yine aynıdır
Ben hiç değişmem, parlaklığım aynıdır

Yararsız şeyleri diyeyim sana
Sen temiz ol, yaklaşma bunlara

Sevmediklerimden biri yalandır
Daha da kötüsü güç kullanandır

Hırslıysa tavrı, kendi çiğse
Aceleciyse ve açgözlüyse

Bundan başka işte yine öfkeli
İçkiciyse ya da uzunsa eli

Hakan dedi: İyi yararlı olandır
Halka çok yararı dokunandır

Kendi çıkarını gözetmez, insanlara yararlıdır
Karşılık beklemeden çalışır

Hakan, bak doğru insanın kendi
Sözü, gönlü ve dili birdir dedi

Dışı içi gibi, içi dışı gibidir
Bu insan tam doğru kişidir

Kuta ermek için doğruluk gerekir
İnsanlık doğruluğun tam adıdır

Ender olan insan değil insanlıktır
Az olan insan değil doğruluktur

Kişi az değil kişilik azdır
Doğru kişileri akıl övmüştür

Hakan dedi: İyi hep övülür
Kötülerinse savları şudur

Yakınlık kurar insan insanla
İyi işini yapamaz kötü olmasa

Bu kavgada zayıf kaldığından
Kötü gününü karartır iyinin

Kim iyilik dilerse iyilik yapar
Çatışmaya ya da zayıflığa bakmaz

Kim bugünlük sevincini isterse
kötülük yapar ama yarın kaygı çeker

İyilik dileyen insan ne der işit
Hep iyilik yap, iyiliği kendine arkadaş et”

*Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig, çev. Ayşegül Çakan, İstanbul 2015, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, sf. 79-87

 

kutadgu bilig adalet
Advert
Sende Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
Tebriz’de Genç Kadının Üzerine Asit Atıldı
Tebriz’de Genç Kadının Üzerine Asit Atıldı
Trump Medyaya Ateş Püskürdü: Amerika'nın Kara Lekesisiniz
Trump Medyaya Ateş Püskürdü: Amerika'nın Kara Lekesisiniz